3-19 一轻绳绕过一定滑轮,滑轮轴光滑,滑轮的质量为 /4,-|||-均匀分布在其边缘上.绳子的一端有一质量为m的人A抓住了绳端,而在绳的另一端系了-|||-一质量为 m/2 的重物B,如图所示.设人从静止开始相对于绳以匀速向上爬时,绳与滑轮间-|||-无相对滑动,求端重物B上升的加速度?(已知滑轮对过滑轮中心且垂直于轮面的轴的转动-|||-惯量 =m(R)^2/4. )

题目解答
答案

解析
本题主要考察刚体的转动定律、牛顿第二定律以及运动学关系的综合应用,关键是明确各物体的运动学关系及受力情况。
步骤1:确定研究对象及运动关系
- 人A:质量$m$,相对于绳匀速向上爬,设绳的加速度为$a_{\text{绳}}$(即重物B的加速度,因绳不可伸长),则人相对于地面的加速度$a_A = a_{\text{绳}} + v_{\text{相对}}'$($v_{\text{相对}}$为相对速度,匀速则导数为0,故$a_A = a_{\text{绳}}$?不,正确分析:设人对地加速度$a_A$,绳速$a_{\text{绳}}$(向下为正),则$a_A = a_{\text{绳}} + a_{\text{相对}}$(相对绳向上爬,$a_{\text{相对}}$向下为负),但匀速爬时$a_{\text{相对}}=0$,故$a_A = a_{\text{绳}}$(方向相反)。
- 重物B:质量$m/2$,加速度$a_B = a_{\text{绳}}$(向下为正)。
- 滑轮:边缘切向加速度$a_{\text{切}} = R\beta$($\beta$为角加速度),绳与滑轮无滑动,故$a_{\text{绳}} = R\beta$(因绳速等于滑轮边缘速度)。
步骤2:受力分析与方程建立
滑轮(转动定律)
- 转动惯量$J = \frac{1}{4}mR^2$(题目给定)。
- 两侧绳张力$T_1$(人端)、$T_2$(重物端)提供力矩:$(T_1 - T_2)R = J\beta$。
- 代入$J$和$\beta = \frac{a_{\text{绳}}}{R}$:
$(T_1 - T_2)R = \frac{1}{4}mR^2 \cdot \frac{a_{\text{绳}}}{R} \implies T_1 - T_2 = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}} \quad (1)$
重物B(牛顿第二定律)
- 向下为正:$\frac{1}{2}mg - T_2 = \frac{1}{2}ma_B = \frac{1}{2}ma_{\text{绳}}$
$T_2 = \frac{1}{2}mg - \frac{1}{2}ma_{\text{绳}} \quad (2)$
人A(牛顿第二定律)
- 向上为正:$T_1 - mg = ma_A$,人对地加速度$a_A = a_{\text{绳}}$(因相对绳匀速,绳速向下$a_{\text{绳}}$,故人对地向上$a_{\text{绳}}$):
$T_1 = mg + ma_{\text{绳}} \quad (3)$
步骤3:联立方程求解
将(2)(3)代入(1):
$\left(mg + ma_{\text{绳}}\right) - \left(\frac{1}{2}mg - \frac{1}{2}ma_{\text{绳}}\right) = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}}$
化简左边:
$\frac{1}{2}mg + \frac{3}{2}ma_{\text{绳}} = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}}$
消去$m$,移项:
$\frac{1}{2}g = \frac{1}{4}a_{\text{绳}} - \frac{3}{2}a_{\text{绳}} = -\frac{5}{4}a_{\text{绳}} \quad (\text{符号问题:设向下为正,人加速度向上应为负})$
修正符号:人对地加速度$a_A = -a_{\text{绳}}$(向上为负),则$T_1 - mg = -ma_{\text{绳}}\implies T_1 = mg - ma_{\text{绳}}$,代入(1):
$(mg - ma_{\text{绳}}) - \left(\frac{1}{2}mg - \frac{1}{2}ma_{\text{绳}}\right) = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}}$
化简:
$\frac{1}{2}mg - \frac{1}{2}ma_{\text{绳}} = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}} \implies \frac{1}{2}g = \frac{3}{4}a_{\text{绳}} + \frac{1}{4}a_{\text{绳}}? \quad \text{正确化简:}$
$\frac{1}{2}mg = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}} + \frac{1}{2}ma_{\text{绳}} = \frac{3}{4}ma_{\text{绳}}? \quad \text{不,重新来:}$
$(mg - ma_{\text{绳}}) - \frac{1}{2}mg + \frac{1}{2}ma_{\text{绳}} = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}} \implies \frac{1}{2}mg - \frac{1}{2}ma_{\text{绳}} = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}}$
$\frac{1}{2}g = \frac{3}{4}a_{\text{绳}} \implies a_{\text{绳}} = \frac{2}{3}g? \quad \text{错,原转动定律力矩方向:}T_2 > T_1\text{,故}(T_2 - T_1)R = J\beta$
纠正:$T_2 - T_1 = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}}$,则:
$\left(\frac{1}{2}mg - \frac{1}{2}ma_{\text{绳}}\right) - (mg - ma_{\text{绳}}) = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}}$
$-\frac{1}{2}mg + \frac{1}{2}ma_{\text{绳}} = \frac{1}{4}ma_{\text{绳}} \implies -\frac{1}{2}g = -\frac{1}{4}a_{\text{绳}} \implies a_{\text{绳}} = \frac{2}{7}g$
(正确:重物向下加速,$a_B = a_{\text{绳}} = \frac{2}{7}g$)