题目
7.当λ取何值时,非齐次线性方程组}x_(1)+x_(2)+x_(3)=1-x_(1)+2x_(2)-4x_(3)=22x_(1)+5x_(2)-x_(3)=lambda有解?在有解的情况下求方程组的通解.
7.当λ取何值时,非齐次线性方程组
$\begin{cases}x_{1}+x_{2}+x_{3}=1\\-x_{1}+2x_{2}-4x_{3}=2\\2x_{1}+5x_{2}-x_{3}=\lambda\end{cases}$
有解?在有解的情况下求方程组的通解.
题目解答
答案
将方程组的增广矩阵进行初等行变换:
\[
\begin{pmatrix}
1 & 1 & 1 & 1 \\
-1 & 2 & -4 & 2 \\
2 & 5 & -1 & \lambda
\end{pmatrix}
\rightarrow
\begin{pmatrix}
1 & 1 & 1 & 1 \\
0 & 3 & -3 & 3 \\
0 & 0 & 0 & \lambda - 5
\end{pmatrix}
\]
为使方程组有解,增广矩阵的秩等于系数矩阵的秩,即 $\lambda - 5 = 0$,解得 $\lambda = 5$。
当 $\lambda = 5$ 时,方程组化简为:
\[
\begin{cases}
x_1 + x_2 + x_3 = 1 \\
x_2 - x_3 = 1
\end{cases}
\]
解得通解为:
\[
\boxed{
\begin{pmatrix}
0 \\
1 \\
0
\end{pmatrix} + k \begin{pmatrix}
-2 \\
1 \\
1
\end{pmatrix}
}
\]
其中 $k$ 为任意常数。
解析
考查要点:本题主要考查非齐次线性方程组有解的条件及通解的求法。
解题思路:
- 判断方程组有解的条件:通过增广矩阵的初等行变换,分析秩的相等性。
- 求通解:当方程组有解时,化简方程组,确定自由变量,写出特解和齐次解的组合。
关键点:
- 增广矩阵的秩等于系数矩阵的秩是方程组有解的核心条件。
- 通解由特解和对应齐次方程组的基础解系组成。
步骤1:构造增广矩阵并化简
原方程组的增广矩阵为:
$\begin{pmatrix}1 & 1 & 1 & 1 \\-1 & 2 & -4 & 2 \\2 & 5 & -1 & \lambda\end{pmatrix}$
通过初等行变换:
- 第二行加第一行:$R_2 \leftarrow R_2 + R_1$,得第二行为 $[0, 3, -3, 3]$。
- 第三行减2倍第一行:$R_3 \leftarrow R_3 - 2R_1$,得第三行为 $[0, 3, -3, \lambda - 2]$。
- 第三行减第二行:$R_3 \leftarrow R_3 - R_2$,得第三行为 $[0, 0, 0, \lambda - 5]$。
最终增广矩阵化简为:
$\begin{pmatrix}1 & 1 & 1 & 1 \\0 & 3 & -3 & 3 \\0 & 0 & 0 & \lambda - 5\end{pmatrix}$
步骤2:确定方程组有解的条件
系数矩阵的秩为2(前两行非零),增广矩阵的第三行若为 $[0, 0, 0, \lambda - 5]$,则当且仅当 $\lambda - 5 = 0$ 时,增广矩阵的秩也为2。因此,方程组有解的条件是 $\lambda = 5$。
步骤3:求通解
当 $\lambda = 5$ 时,方程组化简为:
$\begin{cases}x_1 + x_2 + x_3 = 1 \\x_2 - x_3 = 1\end{cases}$
- 求特解:令自由变量 $x_3 = 0$,解得 $x_2 = 1$,代入第一式得 $x_1 = 0$,特解为 $\begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix}$。
- 求齐次解:对应齐次方程组为:
$\begin{cases} x_1 + x_2 + x_3 = 0 \\ x_2 - x_3 = 0 \end{cases}$
令 $x_3 = k$,则 $x_2 = k$,$x_1 = -2k$,基础解系为 $\begin{pmatrix} -2 \\ 1 \\ 1 \end{pmatrix}$。 - 通解:特解加齐次解,即:
$\begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} + k \begin{pmatrix} -2 \\ 1 \\ 1 \end{pmatrix}, \quad k \in \mathbb{R}$