设alpha_1=(1,1,1), alpha_2=(1,2,3), alpha_3=(1,3,t). 问:(1) 当t为何值时,向量组alpha_1,alpha_2,alpha_3线性无关?(2) 当t为何值时,向量组alpha_1,alpha_2,alpha_3线性相关?(3) 当向量组alpha_1,alpha_2,alpha_3线性相关时,将alpha_3表示为alpha_1和alpha_2的线性组合
设$\alpha_1=(1,1,1)$, $\alpha_2=(1,2,3)$, $\alpha_3=(1,3,t)$. 问: (1) 当$t$为何值时,向量组$\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$线性无关? (2) 当$t$为何值时,向量组$\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$线性相关? (3) 当向量组$\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$线性相关时,将$\alpha_3$表示为$\alpha_1$和$\alpha_2$的线性组合
题目解答
答案
我们来逐步分析并解答这个题目。
已知三个三维向量:
$\alpha_1 = (1,1,1),\quad \alpha_2 = (1,2,3),\quad \alpha_3 = (1,3,t)$
我们要研究它们的线性相关性,并回答以下三个问题。
(1) 当 $ t $ 为何值时,向量组 $ \alpha_1, \alpha_2, \alpha_3 $ 线性无关?
解题思路:
三个向量在 $ \mathbb{R}^3 $ 中线性无关,当且仅当它们构成的矩阵的行列式不为零。
我们构造一个以这三个向量为列(或行)的矩阵,计算其行列式。
设矩阵 $ A = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3) $,即列向量构成的矩阵:
$A = \begin{pmatrix}1 & 1 & 1 \\1 & 2 & 3 \\1 & 3 & t\end{pmatrix}$
计算行列式 $ \det(A) $:
$\det(A) = \begin{vmatrix}1 & 1 & 1 \\1 & 2 & 3 \\1 & 3 & t\end{vmatrix}$
我们用展开法或行变换来计算。
使用按第一行展开:
$\det(A) = 1 \cdot \begin{vmatrix}2 & 3 \\ 3 & t\end{vmatrix} - 1 \cdot \begin{vmatrix}1 & 3 \\ 1 & t\end{vmatrix} + 1 \cdot \begin{vmatrix}1 & 2 \\ 1 & 3\end{vmatrix}$
分别计算:
- $ \begin{vmatrix}2 & 3 \\ 3 & t\end{vmatrix} = 2t - 9 $
- $ \begin{vmatrix}1 & 3 \\ 1 & t\end{vmatrix} = t - 3 $
- $ \begin{vmatrix}1 & 2 \\ 1 & 3\end{vmatrix} = 3 - 2 = 1 $
代入:
$\det(A) = 1 \cdot (2t - 9) - 1 \cdot (t - 3) + 1 \cdot 1 = (2t - 9) - (t - 3) + 1$
$= 2t - 9 - t + 3 + 1 = t - 5$
所以,行列式为:
$\det(A) = t - 5$
当 $ \det(A) \ne 0 $ 时,向量组线性无关,即:
$t - 5 \ne 0 \Rightarrow t \ne 5$
答:(1) 当 $ t \ne 5 $ 时,向量组 $ \alpha_1, \alpha_2, \alpha_3 $ 线性无关。
(2) 当 $ t $ 为何值时,向量组 $ \alpha_1, \alpha_2, \alpha_3 $ 线性相关?
根据上面的结论,行列式为零时线性相关:
$\det(A) = t - 5 = 0 \Rightarrow t = 5$
答:(2) 当 $ t = 5 $ 时,向量组线性相关。
(3) 当向量组线性相关时,将 $ \alpha_3 $ 表示为 $ \alpha_1 $ 和 $ \alpha_2 $ 的线性组合
由 (2) 可知,当 $ t = 5 $ 时,向量组线性相关,且此时 $ \alpha_3 = (1,3,5) $
由于三个向量线性相关,且前两个向量 $ \alpha_1, \alpha_2 $ 是否线性无关?我们先验证一下。
检查 $ \alpha_1, \alpha_2 $ 是否线性无关:
显然,$ \alpha_1 = (1,1,1), \alpha_2 = (1,2,3) $,不成比例,所以线性无关。
因此,当 $ t = 5 $ 时,$ \alpha_3 $ 可以被 $ \alpha_1, \alpha_2 $ 线性表示。
设:
$\alpha_3 = x \alpha_1 + y \alpha_2$
即:
$(1,3,5) = x(1,1,1) + y(1,2,3) = (x + y, x + 2y, x + 3y)$
对应分量相等,得方程组:
$\begin{cases}x + y = 1 & \text{(1)}\\x + 2y = 3 & \text{(2)}\\x + 3y = 5 & \text{(3)}\end{cases}$
解这个方程组:
由 (1):$ x = 1 - y $
代入 (2):
$(1 - y) + 2y = 3 \Rightarrow 1 + y = 3 \Rightarrow y = 2$
代入得 $ x = 1 - 2 = -1 $
验证 (3):$ x + 3y = -1 + 6 = 5 $,成立。
所以解为 $ x = -1, y = 2 $
因此:
$\alpha_3 = -1 \cdot \alpha_1 + 2 \cdot \alpha_2$
答:(3) 当向量组线性相关时(即 $ t = 5 $),有:
$\alpha_3 = -\alpha_1 + 2\alpha_2$
最终答案总结:
(1) 当 $ t \ne 5 $ 时,向量组线性无关。
(2) 当 $ t = 5 $ 时,向量组线性相关。
(3) 当 $ t = 5 $ 时,$ \alpha_3 = -\alpha_1 + 2\alpha_2 $
$\boxed{ \begin{aligned}&\text{(1) } t \ne 5 \\&\text{(2) } t = 5 \\&\text{(3) } \alpha_3 = -\alpha_1 + 2\alpha_2\end{aligned} }$
解析
本题考察向量组的线性线性相关性,解题思路是通过计算向量组构成矩阵的行列式来判断线性相关性。
- 对于向量组 $\alpha1, alpha2, alpha3线性无关的情况:
构造矩阵$A = \begin{pmatrix}1 & 1 & 1 \\1 & 2 & 3 \\1 & 3 & t\end{pmatrix}$,计算行列式$\det(A)$。
按第一行展开:
$\det(A) = 1 \cdot \begin{vmatrix}2 & 3 \\ 3 & t\end{vmatrix} - 1 \cdot \begin{vmatrix}1 & 3 \\ 1 & t\end{vmatrix} + 1 \cdot \begin{vmatrix}1 & 2 \\ 1 & 3\end{vmatrix}$
分别计算:
$\begin{vmatrix}2 & 3 \\ 3 & t\end{vmatrix} = 2t - 9$
$\begin{vmatrix}1 & 3 \\ 1 & t\end{vmatrix} = t - 3$
$\begin{vmatrix}1 - & 2 \\ 1 & 3\end{vmatrix} = 3 - 2 = 1$
代入得:
$\det(A) = 1 \cdot (2t - 9) - 1 \cdot (t - 3) + 1 \cdot 1 = (2t - 9) - (t - 3) + 1$
$= 2t - 9 - t + 3 + 1 = t - 5$
当$\det(A) \ne 0$时,即$t - 5 \ne 0 \Rightarrow t \ne 5$时,向量组线性无关。 - 对于向量组 $\alpha1, alpha2, alpha3线性相关的情况:
当$\det(A) = 0$,即$t - 5 = 0 \Rightarrow t = 5$时,向量组线性相关。 - 当向量组线性相关时,将$\alpha3$表示为$\alpha1$和$\alpha2$的线性组合:
设$\alpha3 = x \alpha1 + y \alpha2$,即$(1,3,5) = x(1,1,1) + y(1,2,3) = (x + y, x + 2y, x + 3y)$。
对应分量相等,得方程组$\begin{cases}x + y = 1 \\x + 2y = 3 \\x + 3y = 5\end{cases}$。
由$x + y = 1$得$1)\(x = 1 - y$。
代入$x + 2y = 3$:
$(1 - y) + 2y = 3 \Rightarrow 1 + y = 3 \Rightarrow y = 2$。
代入得$x = 1 - 2 = -1$。
验证$x + 3y = -1 + 6 = 5$,成立。
所以$\alpha3 = -1 \cdot \alpha1 + 2 \cdot \alpha2$。