题目
一沿着x正方向传播的平面简谐横波,波速为v=5.00(cm/s),周期T=2.00(s),振幅A=2.00(cm)。x=10(cm)处有一点a在t=3(s)时位移为0,且向y轴正方向移动,该波的波函数为y= ____________。
一沿着x正方向传播的平面简谐横波,波速为$v=5.00\text{cm/s}$,周期$T=2.00\text{s}$,振幅$A=2.00\text{cm}$。$x=10\text{cm}$处有一点a在$t=3\text{s}$时位移为0,且向y轴正方向移动,该波的波函数为$y=$ ____________。
题目解答
答案
根据题目条件,求解沿 $x$ 正方向传播的平面简谐横波的波函数 $y(x,t)$,步骤如下:
-
确定基本参数:
- 角频率:$\omega = \frac{2\pi}{T} = \pi \, \text{s}^{-1}$
- 波长:$\lambda = vT = 10 \, \text{cm}$
- 波数:$k = \frac{2\pi}{\lambda} = \frac{\pi}{5} \, \text{cm}^{-1}$
- 振幅:$A = 2.00 \, \text{cm}$
-
写出波函数通式:
$y(x, t) = 2 \cos\left( \pi t - \frac{\pi}{5} x + \phi_0 \right) \, \text{cm}$ -
利用初始条件确定初相位 $\phi_0$:
- 条件1:在 $x=10\,\text{cm}, t=3\,\text{s}$ 时,$y=0$,代入得:
$\cos(\pi + \phi_0) = 0 \Rightarrow \phi_0 = -\frac{\pi}{2} + n\pi$ - 条件2:此时质点向 $y$ 轴正方向运动,即 $\frac{\partial y}{\partial t} > 0$,推导得 $\sin\phi_0 > 0$
- 综合得:$\phi_0 = \frac{\pi}{2} + 2m\pi$(取主值 $\phi_0 = \frac{\pi}{2}$)
- 条件1:在 $x=10\,\text{cm}, t=3\,\text{s}$ 时,$y=0$,代入得:
-
最终波函数:
$y(x, t) = 2 \cos\left( \pi t - \frac{\pi}{5} x + \frac{\pi}{2} \right) \, \text{cm}$
解析
本题考查平面简谐横波波函数的求解,解题思路是先根据已知条件确定波函数的基本参数,再写出波函数通式,最后利用给定的初始条件确定初相位,从而得到最终的波函数。
- 确定基本参数:
- 角频率$\omega$:根据公式$\omega = \frac{2\pi}{T}$,已知$T = 2.00s$,则$\omega = \frac{2\pi}{2.00} = \pi \, s^{-1}$。
- 波长$\lambda$:根据公式$\lambda = vT$,已知$v = 5.00cm/s$,$T = 2.00s$,则$\lambda = 5.00\times2.00 = 10 \, cm$。
- 波数$k$:根据公式$k = \frac{2\pi}{\lambda}$,已知$\lambda = 10cm$,则$k = \frac{2\pi}{10} = \frac{\pi}{5} \, cm^{-1}$。
- 振幅$A$:题目已给出$A = 2.00 \, cm$。
- 写出波函数通式:
对于沿$x$正方向传播的平面简谐横波,波函数通式为$y(x, t) = A \cos(\omega t - kx + \phi_0)$,将$A = 2.00cm$,$\omega = \pi \, s^{-1}$,$k = \frac{\pi}{5} \, cm^{-1}$代入,可得$y(x, t) = 2 \cos\left( \pi t - \frac{\pi}{5} x + \phi_0 \right) \, cm$。 - 利用初始条件确定初相位$\phi_0$:
- 条件1:已知在$x = 10cm$,$t = 3s$时,$y = 0$,将其代入波函数通式可得:
$0 = 2 \cos\left( \pi\times3 - \frac{\pi}{5} \times10 + \phi_0 \right)$,即$\cos(3\pi - 2\pi + \phi_0) = \cos(\pi + \phi_0) = 0$。
根据余弦函数的性质,$\cos\theta = 0$时,$\theta = \frac{\pi}{2} + n\pi$($n$为整数),所以$\pi + \phi_0 = \frac{\pi}{2} + n\pi$,解得$\phi_0 = -\frac{\pi}{2} + n\pi$。 - 条件2:已知此时质点向$y$轴正方向运动,即$\frac{\partial y}{\partial t} \gt 0$。
对波函数$y(x, t) = 2 \cos\left( \pi t - \frac{\pi}{5} x + \phi_0 \right)$求关于$t$的偏导数:
$\frac{\partial y}{\partial t} = -2\pi \sin\left( \pi t - \frac{\pi}{5} x + \phi_0 \right)$。
将$x = 10cm$,$t = 3s$代入可得:$\frac{\partial y}{\partial t} = -2\pi \sin(\pi + \phi_0)$。
因为$\frac{\partial y}{\partial t} \gt 0$,所以$-2\pi \sin(\pi + \phi_0) \gt 0$,即$\sin(\pi + \phi_0) \lt 0$。
根据诱导公式$\sin(\pi + \alpha) = -\sin\alpha$,可得$-\sin\phi_0 \lt 0$,即$\sin\phi_0 \gt 0$。 - 综合条件1和条件2:
当$n$为奇数时,$\phi_0 = -\frac{\pi}{2} + n\pi$满足$\sin\phi_0 \gt 0$,取主值$n = 1$,则$\phi_0 = -\frac{\pi}{2} + \pi = \frac{\pi}{2}$。
- 条件1:已知在$x = 10cm$,$t = 3s$时,$y = 0$,将其代入波函数通式可得:
- 得到最终波函数:
将$\phi_0 = \frac{\pi}{2}$代入波函数通式$y(x, t) = 2 \cos\left( \pi t - \frac{\pi}{5} x + \phi_0 \right) \, cm$,可得$y(x, t) = 2 \cos\left( \pi t - \frac{\pi}{5} x + \frac{\pi}{2} \right) \, cm$。