设康普顿效应中,入射X射线的波长 λ_o=0. 0700 nm,散射的X射线的波长λ=0.0724 nm。求:(1)光子散射角;(2)反冲电子的动能Ek。
题目解答
答案
解析
考查要点:本题主要考查康普顿效应的基本公式应用,包括散射角的计算和反冲电子动能的求解。
解题核心思路:
- 散射角计算:利用康普顿波长公式 $\Delta \lambda = 2\lambda_C \sin^2(\theta/2)$,通过已知的波长差 $\Delta \lambda$ 和康普顿波长 $\lambda_C$,反推出散射角 $\theta$。
- 电子动能计算:根据能量守恒,电子的动能等于光子能量的减少量,即 $E_k = \frac{hc}{\lambda_0} - \frac{hc}{\lambda}$。
破题关键点:
- 公式选择:正确区分康普顿效应中的波长变化公式和能量守恒关系。
- 单位统一:确保所有物理量单位一致(如波长转换为米)。
- 计算细节:注意公式变形和三角函数求解过程中的数学处理。
第(1)题:光子散射角
康普顿波长公式
根据康普顿公式:
$\Delta \lambda = 2\lambda_C \sin^2\left(\frac{\theta}{2}\right)$
其中 $\Delta \lambda = \lambda - \lambda_0 = 0.0724 \, \text{nm} - 0.0700 \, \text{nm} = 0.0024 \, \text{nm}$,康普顿波长 $\lambda_C = 0.0024 \, \text{nm}$。
代入求解
将已知值代入公式:
$0.0024 = 2 \cdot 0.0024 \cdot \sin^2\left(\frac{\theta}{2}\right)$
化简得:
$\sin^2\left(\frac{\theta}{2}\right) = \frac{0.0024}{2 \cdot 0.0024} = \frac{1}{2}$
进一步求解:
$\sin\left(\frac{\theta}{2}\right) = \frac{\sqrt{2}}{2} \implies \frac{\theta}{2} = 45^\circ \implies \theta = 90^\circ = \frac{\pi}{2}$
第(2)题:反冲电子的动能
能量守恒关系
电子的动能等于光子能量的减少量:
$E_k = \frac{hc}{\lambda_0} - \frac{hc}{\lambda}$
其中 $h = 6.63 \times 10^{-34} \, \text{J·s}$,$c = 3 \times 10^8 \, \text{m/s}$,$\lambda_0 = 0.0700 \, \text{nm} = 0.0700 \times 10^{-9} \, \text{m}$,$\lambda = 0.0724 \, \text{nm} = 0.0724 \times 10^{-9} \, \text{m}$。
代入计算
$E_k = 6.63 \times 10^{-34} \cdot 3 \times 10^8 \left( \frac{1}{0.0700 \times 10^{-9}} - \frac{1}{0.0724 \times 10^{-9}} \right)$
计算得:
$E_k \approx 9.42 \times 10^{-17} \, \text{J}$